Posts

Showing posts from September, 2025

معمای بقا: تحلیلی مبتنی بر نظریه بازی‌ها از استراتژی‌های سیاسی جمهوری اسلامی ایران

Image
مقدمه: تفکیک حکمرانی (Governance) از سیاست (Politics) جمهوری اسلامی ایران، با وجود ناکارآمدی مزمن در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی که کارآمدی آن را به‌عنوان یک نظام حکمرانی زیر سؤال برده، بیش از چهار دهه پابرجا مانده است. این پایداری، پارادوکسی بنیادین را پیش می‌کشد: چگونه سیستمی که در تأمین کالاهای عمومی و تحقق کارآمدی شکست خورده، توانسته در عرصه سیاست و حفظ قدرت چنین موفق عمل کند؟ پژوهش حاضر استدلال می‌ کند که پاسخ این معما در پیاده‌سازی هوشمندانه—چه آگاهانه و چه غریزی—مجموعه‌ای از استراتژی‌های مبتنی بر نظریه بازی‌ها نهفته است (Binmore, 2007; Osborne, 2004). این استراتژی‌ها، با هدف مدیریت بحران و تضمین بقای کوتاه‌مدت طراحی شده‌اند، اما در بلندمدت، با فرسایش سرمایه اجتماعی و مشروعیت، نظام را در یک «بازی باخت-باخت» فرسایشی گرفتار کرده‌اند (Geyer & Rihani, 2010). ۱. بازی چندسطحی و مدیریت سبد تهدیدات (Threat Portfolio Management) حاکمیت، جامعه را نه یک جبهه واحد، بلکه مجموعه‌ای از «بازی‌های» مجزا با قواعد متفاوت می‌بیند (Ab...

اضطراب سیستماتیک: تحلیلی بر تأثیر فرساینده تورم بر سلامت روان و انسجام اجتماعی

Image
تحلیل روانی-اجتماعی اضطراب سیستماتیک: مطالعه موردی تأثیر تورم مزمن بر جامعه ایران چکیده این مقاله به بررسی پدیده‌ی «اضطراب سیستماتیک» به‌عنوان یک عارضه روانی-اجتماعی فراگیر در جامعه ایران معاصر می‌پردازد. اضطراب سیستماتیک برخلاف اضطراب فردی که ریشه‌های شخصی یا بیولوژیک دارد، محصول مستقیم ساختارهای کلان اقتصادی-سیاسی است؛ به‌ویژه تورم مزمن و بی‌ثباتی اقتصادی. استدلال اصلی این است که تورم پایدار نه تنها یک متغیر اقتصادی، بلکه یک محرک روانی-اجتماعی قدرتمند است که استرس دائمی، فرسایش سرمایه اجتماعی و تضعیف بهداشت روان جامعه را رقم می‌زند. مقاله پیامدهای این پدیده را در سه سطح بررسی می‌کند: ۱) فرسایش اعتماد و سرمایه اجتماعی ۲) عادی‌سازی رفتارهای ناسازگارانه اقتصادی و اخلاقی ۳) افزایش تنش در نهاد خانواده در پایان، بر نقش سیاست‌گذاری اقتصادی به‌عنوان پیش‌شرط سلامت روان جمعی تأکید می‌شود. کلیدواژگان: اضطراب سیستماتیک، تورم مزمن، سلامت روان جمعی، سرمایه اجتماعی، عدم قطعیت اقتصادی، روان‌شناسی اجتماعی ۱. مقدمه سلامت روان در ایران عمدتاً از منظر فردی و بالینی تحلیل شده است. بااین‌حال، ش...

تحلیل ساختاری نظام مالیات بر ثروت در ایران: تعادل سرمایه‌گذاری و رفاه عمومی

Image
مقدمه مالیات بر ثروت همواره یکی از چالش‌برانگیزترین ابزارهای سیاست‌گذاری مالی در اقتصادهای معاصر شمرده می‌شود؛ ابزاری که در نگاه نخست می‌تواند عدالت اجتماعی را بسط دهد و رفاه عمومی را تأمین کند، اما در فقدان ملاحظات نهادی و اقتصادی، تهدیدی برای فرار سرمایه و تضعیف سرمایه‌گذاری مولد خواهد بود. در سال‌های اخیر، اقتصاد ایران نیز در بستر تحولات ساختاری و تحریم‌های فراگیر، با مسئله ضرورت تقویت شفافیت، پاسخگویی و کارآمدسازی نظام مالیاتی و بودجه‌ای، روبه‌رو شده است. این گزارش با تمرکز بر نظام مالیات بر ثروت در ایران، ضمن کاوش نظری ـ تطبیقی و بررسی تجربه‌های جهانی، ابعاد حقوقی،‌ اقتصادی و اجتماعی این ابزار را تحلیل و راهبردهایی عملی برای ارتقای کارآمدی و عدالت در چارچوب اقتصاد ایران ارائه می‌کند. چارچوب نظری و مفهومی مالیات بر ثروت مالیات بر ثروت که در ادبیات تخصصی گاه به «مالیات بر دارایی» نیز تعبیر می‌شود، مالیاتی است که بر مجموع یا اجزای دارایی‌های خالص یک فرد یا خانوار ـ پس از کسر بدهی‌ها ـ و نه بر درآمد جاری آنها اخذ می‌شود. هدف اصلی از وضع ا...